Temren Nedir?
Temren, geleneksel ok ucudur. Birçok çeşidi bulunmaktadır. Ahşap geleneksel oklarda kullanılması uygundur. En çok, dünyada standartlaşmış 5/16” ve 11/32” dış çap ölçülerinde üretilmektedir. Buna paralel olarak da çam, sedir, köknar (eskiden kamış da) gibi yoğunlukla tercih edilen ağaçlarda bu çaplara uygun şaftlar üretilmektedir. Ok temreni çeşitleri dıştan yapıştırmalı ve iğneli olarak temelde ikiye ayrılabilir. Dıştan yapıştırmalı temrenlerde okun da tıraşlanarak konik şekle getirilmiş olması gerekirken, eğer temren vidalıysa yapıştırıcısız olarak döndürülerek de monte edilebilir. Maksimum montaj etkisi için vidalı geçmeli de olsa yapıştırıcıyla kullanılmalıdır. İğneli temrenlerse şaftın göbeğine açılan bir delik marifetiyle, şafta merkezden monte edilir. Temelde daha hafif temrenler için bu yöntem idealdir. Hafif temrenler, özellikle menzil atışlarında tercih edilmektedir. Temren yapımında kullanılan malzemeler demir gibi günümüzde en yaygın olan temren malzemesi haricinde kemik ve fildişi gibi daha geleneksel malzemelerden de temren üretilmektedir.
Yay sertliği, atış amacı, ok spine değeri (esnekliği) bilgileri ışığında temrenin tipi ve ağırlığı da büyük önem kazanmış bir unsurdur. Ağırlığı, oka hem denge katan, hem stabilizasyonunu önemli ölçüde etkileyen, hem de okun esnemesini etkileyen bir parametredir. Temren ağırlığı ifade edilirken grain ifadesine denk geliriz. Bir ağırlık ölçüsü olarak grain, ismini dönemin tohum ağırlığı hesaplamasından alır. Osmanlı’da da çekirdek terimi benzer amaçla, farklı bir kütleye denk gelecek şekilde kullanılmıştır. 1 grain, 64.8 miligrama denktir, yani 100 grain 6.5 gramdır denebilir. Temrenler 60 grain’den 250 grain’e kadar değişen kütlelerde olabilmektedir.
Temrenler amaçlarına göre farklılıklar gösterebilmektedir. Puta atışlarında kullanılan galata tipi, mermi tipi, minari tipi temrenler en çok tercih edilen modellerdendir. Ok temreniyle uyumlu olmalıdır. Dolayısıyla temren atış tipine, kullanılan yaya, amaca göre farklılıklar gösterecektir. Ötken temren olarak da adlandırılan ıslık ok ucu veya çavuş oku isimleriyle bilinen ıslık temren, zamanında bulunmuş dahiyane bir psikolojik savaş unsuru haline de gelmiştir. Kabak atışları olarak ifade edilen atış tipinde kullanılan temrenler kör tıpa şeklindedir. Darp oklarında kullanılan temrenler ise özellikle zırh ve kalkan delebilecek güçteki yaylarla kullanılan broadhead olarak ifade edilen savaş temrenleridir. Temren fiyatları farklı tiplere göre artabilmektedir. Temren fiyatları araştırılırken bunlara da dikkat etmek gerekir.
Temren fiyatları, kullanılan malzemeye, temrenin modeline ve dolayısıyla üretim meşakkatine, çapına ve üretim sonrası uygulanan işlemine göre değişmektedir. Temren alırken dikkat etmeniz gereken, alacağınız temrenin elinizdeki şaftlarla uyumlu olup olmadığı, montaj tipi, yayınıza ve okunuzun spine değerine göre ağırlıkta olup olmadığı gibi değerlerdir.